امتحان: عربی2 کلاس: دوم نوبت خرداد ماه تعداد صفحه: 2
1- تَرجمِ الجملات الی الفارسیه: 5/2
الف : اللهَُمَ افْتَحْ عَلَینا أبوابَ رَحْمَتِکْ :
ب: نَموت ُعلی أرضِنا واثِقین:
ج: لا تَقنـَُطوا مِن رَحمَةِ الله:
د : حَیاةُ العُظَماءِ مَشعَلٌ لِهِدایَةِ الأجیال ِ:
و :لی خُطةٌ لایُدرِکُها أحَدٌ حتی الشَیطان:
2- إنتَخِب التَرجِمة الصَحیحَة :5/1
1- لَیتَ الإنسانَ یُدرِکُ سرَهذا الجما ل:
الف:ای کاش انسان رازاین زیبایی رادرک کند ب:شایدانسان این رازرادرک کند
2- قالَ بُلبلٌ؛ أَنا أتَعَجَبُ:
الف : بلبل گفت من تعجب کردم ب: بلبلی گفت من تعجب می کنم
3- قَدْ غُسِلَت عَـقُولَهُمً:
الف: عـقلها یشان را شستند ب: عقلهایشان شسته شده است
3-صَحِح الأخطاء فی التَرجُمه :5/1
الف : حینَ خَرَجَت العُصفُورَةُ لِتَطلُبَ الرزقُ :
هنگامی که کنجشک خارج میشود تا روزی طلب می کند (2غلط )
ب : هَل ماسَجَدتَ لِخالِق هذا الجَمال:
آیا بر آفریننده آن زیبایی سجده می کنی ( 2غلط )
ج: قالَت الأعرابُ آمَنا"قُلْ لَمْ تُؤمِنوا :
اعراب گفتند ایمان می آوریم بگو ایمان نمی آورید (2غلط )
4-أجِب عَن الأسئلة :2
الف :أکمل الفِراغ فی التَرجُمه:
ظَهَرَت أشعةُ القمر الفضیة: « أشع? .............ماه ....................... .»
خَجِلَ عَقیلُ و ندَمَ علی طَلَبِه: «عقیل ..............وازدرخواستش ..............»
ب :لِلتَعریب (به عربی)
آیا صبر می کنید تا حقوقمان را ازبیت المال بگیریم؟......................................
5- أُکتُب ما طََلََبَ مِنک: 1
الف:«نفرین شده»عربی........... ب:«مرادف»مِصباح ...........
.ج:«الکــَدَ»به فارسی......... د:«متضاد»نُولِدُ...............
6- إقرَأ النَص التالی ثُمَ أجِب عَنِ الأسئلة بِالعَرَبیة؟1(متن زیر رابخوان وبه سؤالات به عربی پاسخ ده)
« کانَ بینَ أصحابَ النبی شابٌ إسمُه«شَماس».
فَأمَرَه الرَسولُ (ص)بِالهجرَة إلی الحَبَشة. وبعدهاجرَثانیةً الی الیَثرِب.
عَقَدَ الرَسولُ بینه وبینَ الحَنظَلة میثاقَ الأُخوة .
وبعدَ عامٍ شارَک فی غَزوةِ أُحُدٍ،وَ دافَعَ عن الرَسول( ص) وأُستُشهدَ فی سبیلِ الله.»
1) إلی أینَ هاجَرَ شَماس؟5/. ...................................
2) فی أیَ غَزوةٍ شارَک شماس ؟5/....................................
7- عَین المضارع المنصوب والمرفوع والمَجزوم وَأُذکر نُوع حالاتِها: 1
« إنْ تُقرِضوا الله قرضاً حَسَناً یُضاعِفْ »
« المُسلِمُونَ یُحاولُونَ أنْ یُحَقَقوا أهدافَهُم »
8- الف:عَین الکلِماتَ الَتی لَها عَلامات فـرعـیه وَأُذکر نُوع حالاتِها1 : (مرفوع - منصوب - مجرور )
1 :عاتِبْ أَخاک بِا لْإحسانِ إلیه 2: کانَ فی بَغدادَ رَجُلٌ عاقِلٌ
ب: عَین نُوعَ المَعارِف التی تَحتها الخَط:
أنا مَدینَةُ العلم و عَلیٌ بـابــُها
9- إجعَل فی الفَراغ کلِمَةً مُنا سِبَةً :2
الف :عَلَیکم أنْ............. العِزّةَ.( تَطلُبونَ - تَطلُبوا )
و: یُدافعُ ..........عَن المَظلُومین (المسلمونَ العالم- مُسلِموالعالم)
ب : الکُفارُلَم ............ بِما أنزَلَ الله. (یُؤمنوا- یُؤمنون)
ز: أیامَ الدِراسة مِن الأیامِ............ ( الجَمیلَة - الجَمیل )
ج: لَیسَ الکا ذبُ........... (مُفلِحٌ - مُفلِحاً - مُفلِحون )
ر: ............. الأشباءُ بِأضدادها .( تَعرِفُ - تُعرَفُ )
د: إحتَرِم ................ ( المُعَلِماتَ - المُعَلِماتِ )
ی: ............الأغنِیاءَ لایأکُلونَ مال الفُقَراء (لَیتَ- لکنَ- لَعَلَ )
10- الف:إجعَل الفعل المبنی لِلمَعلومِ مبنیاً لِلمَجهول وَغَیرمایُلزَم:75/1
کَتَبَ اللهُ الصیامَ علی المُسلمینَ:
ب:عَین الفعل المَعلوم وفاعله والفعل المَجهول ونائبه :
إذا قُرِئَ القرآنُ فَاستَمِعوا له
11- الف:عَین أفعال ناقصه مع إسمه و نوع خَبَره:2
صارَت الأرضُ مُخضِرَةً
ب:عَین حُروف مُشَبَهةُ بالفعلِ مَعَ إسمه وَ خَبَره:
لَیتَ السُرورَ دائمٌ
12- إنتَخِب الجواب الصَحیح:25/1
الف :ما هو الصحیح لــِ(هذا) رَبِّ إجعَلْ هذا البَلدَ امِناً : 1
1- فاعل مرفوع 2- مفعول منصوب 3- مفعول محلاً منصوب
ب: لا .......... فی البَیت
1- الرَجُلَ 2- رجلَ 3- رجلاً
ج : أصبَحَ المؤمِنونَ..........فی العالم.
1- مُنتَصرینَ 2- مَنتَصِرونَ 3- منتَصِران ِ
د : إنی رأیتُ...............کوکباً (11ستاره)
1- أَحَدَ عَشَرَ 2- إثنی عَشَرَ 3- إحدی عَشرَةَ
و : ساعت پنجم : 1
- الساعة الخَمسة 2-الساعة الخامِسَة 3-الساعة الخامس
13- أکمِل الفِراغ فی الإعراب والتَحلیل الصرفی :5/1
« « إِنْ تََنصُروا اللهَ یَنْصُرکمْ»»
|
الکلمه |
التــحلیــــــل الصــــــــرفی |
الإعراب |
|
تَنصُروا |
فعل مضارع- ِِللمُخاطبین - ثلاثی......... مُتَعدٍّ- |
فعل منصوب به ........... |
|
الله |
اسم-مفرد- معرفه ازنوع............. معرب |
مفعول................. |
|
کمْ |
اسم- ضمیر..........- جمع مذکر-معرفه-مبنی........... |
مفعول محلاً منصوب |
امتحان:قرآن کلاس:اول نوبت خرداد ماه تعداد صفحه: 2
1- معنای هرکلمه را پیدا کنید ودرکنارآن بنویسید:2
الف :«سرپرست - شما - مرگ - جان ها - زنده»
أنفُس:.............. وَلی:................. حَی:.................... کــُم:...........
ب: « خواب - دردناک - بخشش - بینا - شنوا »
فَضل:............... بَصیر:.................. مَنام:.................. ألـیم :............
2- هرکدام از عبارتهای فارسی زیر ترجمه کدام یک از عبارتهای قرآنی است:1
الف:وآمرزشی از پروردگارشان:
ب : قطعاً خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است:
1-وَ کانَ اللهُ غفوراً رحیماً 2- إِ نَ اللهَ کانَ غفوراً رحیماً
3- ترجمه ی آیات زیرراکامل کنید:1
الف : یا أَیُها الناسُ قَد جاءَکـُم الحَقُ مِن رَبِکـُم:
« ای مردم قطعاً ......... ............ حق ازسوی پروردگارتان.
ب: أَلَم تَری أنَ الفُلکَ تَجزی فی البَحر:
«آیا ندیدی که .............. در دریا .................»
4- « بَعدَ مُوتِها » یعنی چه؟5/.
1- پس ازمرگش 2- پس از مردن ها 3- پس از اینکه بمیرد 4- پس از مرگها
5- « یُؤتونَ الزِکاة » یعنی چه؟5/.
1- زکات می گیرند 2- زکات به پا میدارند 3- زکات می پردازند 4- زکات داده اند
6- معانی لغات را ازترجمه ی آیات مربوط پیداکنید ودر مقابل هریک بنویسید: 5/1
الف :خدا به آنچه عمل می کنید آگاه است : خَبیر:................. تَعمَلُون:................
ب: قطعاً خدا به درون سینه ها داناست: عَلیم :................. صُـدُور :...............
ج: گفت ای قوم من قطعاً من برای شما هشدار آشکار هستم. نَـذ یـر........ مُبین...........
7- معنای صحیح هرکلمه را از داخل پرانتز انتخاب کنید:5/1
الف: غَنی :................. (بی نیاز - نیازمند - نیازمنتر)
ب : بَساط :................ ( گسترش - گسترده - گستردن )
ج : أُنظُر : ................ ( نظر کرد - نگاه میکنم - نگاه کن )
8- معنا ی ترکیب «فی سَبیلی » راعلامت بزنید:5/.
1- من در راهم 2- درراه او 3 - درراه من 4- از راه من
9- « لِقومِه ی »یعنی؟5/.
1- قطعاً قوم او 2- برای قومش 3- برای گروه آنها 4- قطعاً آن گروه
10- درستی یا نادرستی ترجمه های زیر را مشخص کنید : 1 ص غ
الف: مُحسِنین : زیان کاران
ب : بِأموالِکمْ : به وسیله ی جانها یتان
ج : رَبی الله : پروردگارمن الله است
د : نَـعـیـم : پر نعمت
11- جاهای خالی رابا معادل فارسی کلمات مقابل آنها پرکنید: 2
|
أَکـثـَر |
|
بُـنَیَ |
|
قَدیراً |
|
العـا لــَمینَ
|
12-ازهرآیه کلمه ای حذف شده است.کلمه حذف شده راباتوجه به معنی فارسی آن درنقطه چین بنویسد
الف) وَاللهُ ........... لَکـُم الأرض ََ بَساطاً.( خَلَقَ - جَعَلَ - جاءَ) «قرارداد »
ب ) قالُوا ........... إِنَکَ لـَرَسُولُ اللهِ . ( شَهیدٌ - شُهَداءُ - نَشهَدُ ) « گواهی می دهیم »
ج) فـــَ ............ یَشکـُرُ لِنَفسِه ی . ( إِنَما - اِنَ - أنَ ) « فـقـط »
د ) وَلِلهِ ........ الاُمور . ( اَکثَرَ - بَیتُ - عاقِبَـةُ ) « سـرانجـام »
13-«أَنذِر قَومَک » یعنی چه؟ 5/.
الف:هشدارده قومت را ب:قومت توراهشدارداد
ج:توقومت راهشدارمیدهی د:توهشداردهنده قومت هستی
14-معنای ترکیب «عَمِلوا الصالِحات »چیست؟ 5/.
الف:کارهای خوب انجام دادند ب:کارنیک انجام دادند
ج:اعمال صالح انجام میدهید د:کارهای خوب انجام بدهید\
15-ترجمه یعبارت« هُدیً مِن رَبِهِم»چیست؟ 5/.
الف:هدایتی ازسوی پروردگارشان ب: پروردگارشان هدایت میکند ج: ایشان ازهدایت پروردگارشان د:ازسوی پروردگارشان هدایت آمد
17- کلمات مقابل رادرجاهای مناسب قرار دهید: 2
|
جَنات - قُـُل - الناسُ - لـَظُـُلمٌ |
الف : قُل یا ایُهَا............ « بگو ای مردم »
ب : اِنَ لِلمُتَقینَ عِندَرَبِهِم...........النَعیم
« قطعاً برای افراد با تقوادرنزد پروردگارشان بهشت های پرنعمت است »
ج: اِنَ الشِرک َ.............عَظیـِمٌ « قطعاً شرک ستمی بزرگ است»
د : ...........یا ایُهَا الکافِرونَ « بگو ای کافران »
18- عبارات قرآنی زیر را ترجمه کنید :5/
الف : اِنا اَرسَلنا نوحاً اِلی قَـومِه ی :....................................
ب : تِلکَ ءایاتُ الکِتابِ الحَکیمِ :.................................
ج : لا الله الّا الله :..................................
قواعد درس نهم
در درس نهم چندین مطلب را یاد می گیریم.
1- انواع فاعل
2- شناخت فعل لازم و متعدّی
3- جار و مجرور
4- مفعول
جمله ی فعلیّه
جمله فعلیّه با فعل شروع می شود. مثال: جاءَ الربیعُ. جمله اسمیّه با اسم شروع می شود. مثال: الربیعُ جاءَ. اجزای جمله فعلیّه فعل + فاعل (مرفوع) + مفعول (منصوب) + بقیه جمله اجزای جمله اسمیّه مبتدا + خبر (که هر دو مرفوعند)
در صیغه های غایب جمله ی فعلیّه، هر گاه بعد از فعل، فاعل به صورت (اسم ظاهر) باشد؛ فعل به صورت مفرد می آید.
ضَحِکَ الأولادُ . پسرها خندیدند.
فعل مفرد فاعل جمع
ضَحِکَت البَناتُ . دخترها خندیدند.
فعل مفرد فاعل جمع
آیا اگر بعد از فعل، فاعل نیامد باز هم فعل به صورت مفرد می آید؟
معلم:خیر طبیعی است که چنانچه بعد از فعل، فاعل به صورت اسم ظاهر نیاید؛ این نکته صِدقْ نمی کند.
مثال:
یذهَبونَ إلی المدارس. به مدارس می روند.
ضَحِکوا بِصَوتٍ مرتفع. با صدای بلند خندیدند.
انواع فاعل اسم ظاهر ضمیر بارز ضمیر مستتر
« اسم ظاهر» به فاعلی می گویند که کلمه مستقلّی باشد. مثال:
یحصُدُ الفلّاحُ المزرعةَ فِى الخریفِ.
« ضمیر بارز» همان ضمیر متصل فاعلی است که در درس ششم با آن آشنا شدیم.
ذَهَبتُم عند أصدقائکم.
اِرجِعوا من المکتبة.
تَخسَرانِ فِى البَیع.
ضمیر مستتر نیز در بعضی از صیغه ها می باشد. مثال:
کَتَبَ واجبَهُ. کَتَبَ (هو) واجبَهُ.
نَزَلَتْ مِن السّیارةِ. نَزَلَتْ (هىَ) مِن السّیارةِ.
تدخُلُ فِى غُرفتِکَ. تدخُلُ (أنتَ) فِى غُرفتِکَ.
نَعمَلُ بوظائفِنا. نَعمَلُ (نحن) بوظائفِنا.
ألعَبُ فِى الحدیقةِ. ألعَبُ (أنا) فِى الحدیقةِ.
آیا امکان دارد در فعلی هر دو شکل جایز باشد یعنی فاعل به صورت اسم ظاهر و ضمیر مستتر بیاید؟
معلم: آری در صیغه شماره «1» ماضی و مضارع، فاعل ، هم می تواند به صورت ضمیر مستتر و هم به صورت اسم ظاهر بیاید. مثال:
أرسَلَ المسافرُ رسالةً.
فاعل به صورت اسم ظاهر
أرسَلَ رسالةً. ( فاعل ضمیر مستتر «هو » بعد از أرسَلَ)
معلم: فاعل و نوع آن را در « ذَهَبَتْ مَعَ الأسرة» معلوم کنید:
دانش آموز اول: « مع الاسرة / اسم ظاهر»
دانش آموز دوم: « حرف ت در ذَهَبَتْ / ضمیر ظاهر»
دانش آموز سوم: « ضمیر مستتر هىَ که بعد از فعل قرار می گیرد.
معلم: چه کسی مطمئن است جواب درست است؟
دانش آموز سوم: جواب ضمیر مستتر هىَ است.
معلم: بله جواب ضمیر مستتر هىَ است.
در فعل ماضی در دو صیغه للغائبة و للغائبتَین حرفِ «ت» فاعل نیست و نشانه مؤنّث است. مثال:
ذَهَبتْ إلَی البیت. ( فاعل ضمیر مستتر هىَ ) ذَهَبتا هُناکَ ( فاعل ضمیر «ا» در ذَهَبَتا)
مفعولٌ به تعریف مفعولٌ به: کلمه ای در جمله است که کار بر آن انجام شده و در دستور فارسی به آن مفعول می گویند. غَرَسَ الفلّاحُ شجرةً. کشاورز، درختی را کاشت. نَظَّفَ الطفلُ الغرفةَ. کودک، اتاق را تمیز کرد. جای مفعول کجای جمله است؟ فعل + فاعل + مفعول + بقیه ی اجزای جمله حروف جر مِن: از فِى : در عَلَی: بر، روی بِـ : با ، به وسیله ی عَن: از، درباره ی کَـ : مانند لِـ : برای، دارد إلی : به ، به سوی ،تا به اسم بعد از حرف جر، مجرور می گویند. مثال : ? یدخُلونَ فِى دینِ اللهِ? به مجموع « حرف جر و اسم بعد از آن» جار و مجرور می گویند. مثال: ذهب الطلّاب إلی الحدیقةِ. تذکّر: مِن را با مَن اشتباه نگیرید. مثال: مِنْهُم: از آن ها مَنْ هُم: آن ها کیستند؟ فعل لازم فعلی است که معنی آن با فاعل کامل می شود. مثال: حمید خندید: ضَحِکَ حمیدٌ. امّا فعل متعدّی فعلی است که برای کامل شدن معنی، علاوه بر فاعل به مفعول هم احتیاج دارد. مثال: حمید سعید را خنداند. أضْحَکَ حمیدٌ سعیداً.
قواعد درس دهم
در درس دهم با این مطالب آشنا می شویم:
مبتدا و خبر انواع خبر اعراب محلّی
مبتدا و خبر اللهُ رحیمٌ
*مبتدا و خبر تقریباً همان نهاد و گزاره فارسی هستند.
- مبتدا: اسمی است که در ابتدای جمله اسمیّه می آید و مرفوع است یعنی علامت _ُ _ٌ دارد.
- خبر: کلمه یا کلماتی است که بعد از مبتدا می آید و همان طور که از اسمش پیداست، خبری است که درباره مبتدا گفته می شود
و مرفوع است یعنی علامت_ُ _ٌ دارد.
* تذکّر: در این دو جمله کلمه « بهار» در هر دو جا فاعل است.
1- بهار آمد. 2- آمد بهار.
فاعل فعل فعل فاعل
امّا همان طور که قبلاً نیز آموخته ایم در عربی چنین نیست. مثلاً دو جمله بالا به عربی چنین است.
1- الربیعُ جاءَ. 2- جاءَ الربیعُ.
مبتدا خبر فعل فاعل
انواع خبر
انواع خبر : غالباً خبر به یکی از سه نوع زیر است.
1- خبر مفرد العالِمُ محترمُ / العالمانِ محترمانِ / العالماتُ محترماتُ
2- خبر جمله فعلیّه الطّفلُ یلعَبُ/ الطّفلتانِ یَلعَبانِ
3- خبر جار و مجرور النّظافةُ مِنَ الإیمانِ / الإیمانُ بِالعَمَلِ.
دانش آموز: امّا در جمله « العالمانِ محترمان» خبر مفرد نیست بلکه مثنّی است و در « العالماتُ محترماتٌ» نیز خبر جمع است نه مفرد!
معلم: منظور از «مفرد» در «خبر مفرد» در مقابل «جمله» است .
به زبان ساده تر « مفرد» همان طور که در مثال شماره « 1» می بینیم واقعاً مفرد نیست بلکه «خبر مفرد» یعنی خبر غیر جمله.
به جار و مجرور « شبه جمله » نیز گفته می شود.
انواع اعراب
ظاهری محلی
إعراب به دو شکل است: اعراب ظاهری و اعراب محلی
إعراب ظاهری عبارت است از: ( َ ِ ُ ً ٍ ٌ ْ )
امّا إعراب محلّی چنین نیست . همه کلمه های مبنی دارای إعراب محلّی هستند. مانند:
ضمیرها ، اسم موصول، اسم های اشاره، کلمه های پرسشی، فعل های امر و ماضی.
همان طور که می دانیم علامتِ حرفِ آخرِ کلمه های مبنی بدون تغییر است.
یعنی نه در حالت فاعلی، مرفوع می شوند و نه در حالت مفعولی، منصوب .
همان طور که می دانید مبتدا و خبر نیز هر دو مرفوع هستند.
العلمُ نورٌ سعیدٌ مؤدَّبٌ فریدةُ عالمةٌ .
حال اگر یک کلمه مبنی در جای مبتدا یا خبر قرار بگیرد؛ در اصطلاح می گوییم:
مبتدا محلاً مرفوع یا خبر محلاً مرفوع .
سعیدٌ مؤدَّبٌ . هوَ مؤدَّبٌ.
مبتدا مرفوع خبر مرفوع مبتدا محلاً مرفوع خبر مرفوع
إعراب «جمله» و « شبه جمله» (جار و مجرور) محلّی است.
الحوتُ فِى البَحرِ. السلامُ علیکم .
مبتدا مرفوع خبر محلاً مرفوع مبتدا مرفوع خبر محلاً مرفوع
قواعد درس اول:
اسم نکره: به اسمهایی گفته می شود که برای ما ناشناخته و نا آشنا باشند و علامت آن معمولاً تنوین است. تنویــن ــــــــ . مثال: رجل - إمرأه - کتاباً - شجره .
نکته ا- در اسمهای مثنی و جمع سالم مذکر که تنوین نمی گیرند هر گاه «ال» نداشته باشند و «ن» آنها حذف نشده باشدوبه اسم معرفه اضافه نشده باشند نکره می باشد. مثال: رجلان – رجلین- معلمون – معلمین .
نکته 2- بعضی از اسمهای اشخاص مذکر تنوین می گیرند ولی نکره نیستند و معرفه می باشند.
مثال : محمــد – علیاً – سعید .
نکته3- اسم غیر منصرف با شرطی نکره هستندکه :
1= مضاف به معرفه نباشد 2 = اسم علم نباشد 3 = الـ نداشته باشنـد
اسم معرفه: به اسمهایی که برای ما شناخته شده و آشنا باشند و به شش دسته تقسیم می شوند.
اقسام معارف:
1- اسم علم 2 ـ ضمیر 3 ـ اسم اشاره
4 ـاسم موصول 5 ـ معرفه به ال (ذواللام) 6 ـ معرفه به اضافه
معارف شش بود، مضمر. اضافه علم، ذواللام، موصول. اشاره.
اسم علـم: به اسمهایی گفته می شودکه مخصوص یک شخص یا یک مکان و یا یک شیء بخصوص باشد. مانند :
محمد - فاطمه – ایران- اصفهان- کارون-
منصرف غیر منصرف
نکته ا- به اسمهایی که می توانند تنویــن بگیرندمنصرف وبه اسمهایی که هیچگاه تنوین
نمی گیرندغیرمنصرف گفته می شود .) در درس سوم درباره اسم غیـر منصرف بطور کامل می خوانیم .)
نکته2-دربین اسمهای علم فقط بعضی ازاسمهای اشخاص مذکرکه حروف اصلی عربی دارندتنوین میگیرندوبقیه اسمهای علم تنوین نمی گیرند.
نکته 3- اسم علم به دو شکل بکار می رود:
الف) اسم علم مفرد: به اسمهایی گفته می شود که از یک جزء تشکیل می شوند.
مثال: مریم- دمشق
ب) اسم علم مرکب: به اسمهایی گفته می شود که از دو جزء تشکیل می شوند.
مثال: عبدالله : عبد + الله ابوطالب: ابو +طالب === مرکب اضافی
مضاف مضاف الیه مضاف مضاف الیه
الحجــر الاسـود مرکب وصفی
موصوف صفت
2- ضمیر:
ضمیر به دو شکل به کار می رود:
1- ضمیر منفصل 2- ضمیر متصل.
1- ضمیر منفصل: این ضمیر خود نیز به دو شکل تقسیم می شود:
الف) ضمیر منفصل رفعی (مرفوع): ضمیرهایی هستند که در اول جمله قرار می گیرند و مبتدای جمله می باشند و چون مبتدا مرفوع است به این ضمیرها نیز رفعی (مرفوع) گفته می شوند.
ضمیر منفصل رفعی عبارتنداز:
غائب مخاطب متکلـم
مذکر مونث مذکر مونث متکلم وحده
مفرد هــو هـــی أنت أنت أنا
مثنـی هما هما انتما انتما متکلـم مع الغیر
جمـع هم هــن انتم انتن نحـن
نکته : هرگاه مبتدا و خبر معرفه باشند معمولا بین آنها ضمیر منفصلی قرار می گیرد که به آن ضمیر فصل یا عماد گفته می شود و محلی از اعراب ندارد . مانند : الله هــو السمیع اولئک هــم المفلحون
ب) ضمیر منفصل نصبی (منصوب): ضمیرهایی هستند که در جمله مفعول به می باشند و چون مفعول به منصوب است به این ضمیرها نیز نصبی یا منصوب گفته می شود و عبارتند از :
غائب مخاطب متکلـم
مذکر مونث مذکر مونث متکلم وحده
مفرد ایاه ایاهـا ایاک ایاک ایای
مثنـی ایاهما ایاهما ایاکما ایاکما متکلـم مع الغیر
جمـع ایاهم ایاهن ایاکم ایاکن ایانـا
2- ضمیر متصل: ضمیرهای متصل نیز به دو شکل به کار می روند:
الف) ضمیر متصل رفعی (مرفوع): ضمیرهایی هستند که فقط به فعل اضافه می شوند و جزء فعل می باشند و نشان دهنده ی صیغه ی فعل هستند که به آنها ضمیر متصل فاعلی یا بارز یا متصل رفعی گفته می شود.و عبارتنداز:
فعل ماضی ا- و- ن- ت – تما- تم – ت –تن - ت – تا
فعل مضارع و امر ا- و- ن- ی-
مثال: ذهبا – ذهبــوا- ذهبنـا فعل ماضی
مثال: یذهبان – یذهبـــون – تذهبیــن –تذهبـن فعل مضارع
مثال : إذهبــا ـ إذهبــوا ـ إذهبــی ـ إ ذهبــن == امر
نکته 1- «نون» در صیغه های مثنی و جمع مذکرو مفرد مؤنث مخاطب علامت مرفوع بودن فعل مضارع
می باشد و ضمیر بشمار نمی رود .
ب) ضمیر متصل نصبی و جرّی که عبارتند از :
غائب مخاطب متکلـم
مذکر مونث مذکر مونث متکلم وحده
مفرد ه هـا ک ک ی
مثنـی هما هما کما کما متکلـم مع الغیر
جمـع هم هن کم کن نـا
نکته 1- هر گاه این ضمیرها به آخر فعل و حروف مشبهه بالفعل اضافه شوند ضمیر متصل نصبی هستند اگر به فعل اضافه شوندمفعولاً به و محلاً منصوب هستند واگر به حروف مشبهه اضافه شوند اسم حروف مشبهه و محلا منصوب می باشند .
مثال: اَعْرفِــک شاهد نا
فعل مفعولاً به و محلاً منصوب (ضمیر متصل نصبی)
نکته 2- هر گاه این ضمیرها به آخر اسم و یا حرف جر اضافه شوند ضمیر متصل جرّی می باشند. اگر به اسم اضافه شوند مضاف الیه و اگر به حرف جر اضافه شوند محلاً مجرور به حرف جر می باشند.
حروف جر: فی- من – الی- علی – بــ - لـِ – عن – ک – حتّــی – حاشا – کلا - واو قسـم .........
واو قسم مثل: و العصر - و التین و الزیتون منک: من ک
حرف جر مجرور به حرف جر حرف جر مجرور به حرف جر
جار و مجرور جار و مجرور
3- اسم اشاره: به دو شکل به کار می رود.
الف) اسم اشاره به دور:
مذکر مونث معنی
مبنی مفرد ذلک تلک آن
معرب مثنی ذانک-ذینک تانک-تینک آندو
مبنی جمع اولئک اولئک آنان-آنها
ب) اسم اشار ه به نزدیک:
مذکر مونث معنی
مبنی مفرد هذا هذه این
معرب منثی هذان- هذین هاتان- هاتین ایندو
مبنی جمع هولاء هولاء اینان- اینها
نکته 1- اسمهای اشاره هولاء و اولئک فقط برای جمعهای عاقل (انسانها) به کار برده می شوند و برای جمعهای غیر عاقل (غیر انسانها) از هذه و تلک استفاده می شود. (برای جمعهای غیر عاقل یا غیر انسانها از قواعد مفرد و مونث استفاده می کنند. یعنی، ضمیر، فعل، اسم اشاره، اسم موصول، مفرد و مونث به کار برده می شود.) مثال:
تلامیذ – معلمون – معلمات
هولاء – هولاء – هولاء (جمع عاقل، انسانها)
اولئک – اولئک – اولئک
نکته 2 - اسم( الـ ) دار بعد از اسم اشاره اگر جامد باشد عطف بیان و اگر مشتق باشد صفت مفرد می باشد
هولاء التالمیذ (عطف بیان ) هولاء المعلمون (صفت مفرد )
4- موصول: به دو شکل به کار می رود:
الف) اسم موصول خاص که عبارتند از:
مذکر مونث
مبنی مفرد الذی التی کسی که
معرب مثنی الذان- الذین التان – التین کسانی که
مبنی جمع الذین الّاتی کسانی که
ب) اسم موصول عام (مشترک) : برای عاقل (انسانها)، مــن کسی که، آنکه
برای غیر عاقل (غیر انسان)، ما چیزی که، آنچه
نکته ا- به جمله ای که بعد از اسم موصول قرار می گیرد، جمله ی صله (صله ی موصول) گفته می شود.
در جمله صله ضمیر ی بکار برده می شود که به اسم موصول برمی گردد و به آن ضمیر عائد
گفته می شود . مانند: الله هو ا لــذی ارسـل رسوله با لهدی
اسم موصول صله ( صله ی موصول)
نکته 2= اسم موصول بعد از اسم الـ دار اگر به معنی ( که ) باشد صفت مفرد می باشد .
هذا هـو الظبــی الــذی فتشت عنـه طـول النهـار .
5- معرفه به الـ (ذواللام): هر گاه نکره ای با «ال» به کار برده شود به معرفه تبدیل می شود که به آن معرفه به ال (ذواللام) گفته می شود و هیچگاه تنوین نمی گیرند. مثال: ال+ کتاب = الکتاب الرجل ، الشجره و … یعنی اگر ال را برداریم نکره می شود.
6 ـ معرفه به اضافه: هر گاه اسم نکره ای به اسم معرفه ای اضافه شود اسم نکره به معرفه تبدیل
می شود که به آن معرفه به اضافه گفته می شود . مثال:
کتاب + التلمیذ کتــاب التلمیــــذ
معرفه به اضافه معرفه به ال (مضاف و مضاف الیه)
نکته ا: معرفه به اضافه یا مضاف ، هیچگاه ال- تنوین- نون مثنی و نون جمع مذکر سالم نمی گیرد. مثال:
اخوانِ + کم اخـواکـم
اخوینِ + کم اخویـکم
معلمون + المدرسه معلمـو المدرسه
معرفه به اضافه معرفه به ال (مضاف و مضاف الیه)
( مضـاف در معرفه و نکــره بودن از مضـاف الیــه پیــروی دارد به این صورت که اگـر مضاف الیـه معـرفه باشد مضاف هم معـرفه و اکـر مضاف الیـه نکــره باشــد مضاف هــم نکــره می باشد .)
کتاب معلــم کتاب المعلــــم
قواعد درس دوم:
اعراب: به حرکت حرف (کلمات) آخر کلمات معرب، اعراب گفته می شود.
معرب: به کلماتی گفته می شود که حرکت حرف آخر آنها در شرایط مختلف تغییر می کند.
اعراب به سه شکل به کار برده می شود:
1 ـ اعراب محلی 2 ـ اعراب ظاهری 3 ـ اعراب تقدیری
1- اعراب محلی : در کلمات مبنی که حرکت حرف آخر کلمه تغییر نمی کند اعراب محلی می باشد. اعراب محلی در موارد زیر به کار برده می شود:
الف) کلمات مبنی
ب) جمله ( خبر جمله - حال جمله - صفت جمله وصفیه )
ج) خبر شبه جمله (جار و مجرور و ظـرف زمان و مکان ) . جمله و شبه جمله مبنی به شمار می رود.
مانند:
هولاء تلمیذات: هولاء (مبتدا، محلاً مرفوع)، تلمیذات (خبر، مفردو مرفوع به ضمه اصلی، اعراب ظاهری)
جاء اولئک: اولئک (فاعل، محلاً مرفوع)
الله ارسل رسوله انتِ فی الصّف
مبتداو مرفوع خبر جمله فعلیه مبتدا خبر شبه جمله(جارو مجرور)
اعراب ظاهری محلاً مرفوع محلاً مرفوع محلاً مرفوع
رأیتها: رأی(فعل)، تَ (فاعل، ضمیر، محلاً مرفوع)، ها (مفعول به، محلاً منصوب)
حروف جر: فی- من – الی- علی – بــ - لـِ – عن – ک – حتّــی – واو قسـم.
علیــک : علــی (حرف جر)، ک (محلاً مجرور)
الکتاب فـوق المنضــده: الکتـاب (مبتـدا، محلاً مرفوع)، فــوق المنضــده (خبر شبه جمله، محلاً مرفوع)
2- اعراب ظاهری: هر گاه علامت اعراب در آخر کلمات معرب ظاهر و آشکار باشد آن را اعراب ظاهری می نامند و به دو شکل به کار برده می شود.
الف) اعراب اصلی ب) اعراب فرعی (نیابی)
الف) اعراب اصلی :هر گاه کلمه ای در حالت رفع (ضمه ُ ٌ ) و در حالت نصب (فتحه َ ً ) و در حالت جر ( کسره ِ ٍ ) و در حالت جزم ( سکون ْ ) داشته باشد دارای اعراب اصلی می باشد.
رفع، ضمه ، ُ ٌ مشترک بین اسم و فعل مضارع
نصب، فتحه َ ً
علامت اعراب اصلی جر، کسره ، ِ ٍ فقط اسم
جزم، سکون ، ْ فقط فعل مضارع
مانند: لـم یکْتُبْ التلمیــذُ الدرس فی البیت.
لم یکتب (فعل مضارع و مجزوم به سکون «حذف ضمه»، اعراب اصلی)
التلمیذ (فاعل و مرفوع به ضمه اصلی ) الدرس: (مفعول به و منصوب به فتحه اصلی)
فی البیت: (مجرور به کسره اصلی) لا تقـــل الکـــذب. لا تقــل: (فعل مضارع مجزوم به سکون «حذف ضمه» اعراب اصلی)الکــذب: (مفعول به و منصوب به فتحه اصلی)
نکتــه : در فعلهای مبنی برای مشخص کردن نوع مبنی به سومین حرف اصلی فعل نگاه می کنیم و با توجه به علامت سومین حرف اصلی نوع مبنی آنها را مشخص می کنیم .
مبنی بر سکون : ذهبتَ – یذهبن – ذهبْتِ
ب) اعراب فرعی یا نیابی: هر گاه کلمه ای در حالت رفع، نصب، جر و جزم به جای علامات اعراب اصلی از حروف یا حرکات دیگری استفاده کند دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشد و شامل موارد زیر می باشد.
1 ـ اسم مثنی
2 ـ اسم جمع سالم مذکر
3 ـ اسماء خمسـه
4 ـ اسماء جمع سالم مؤنث
5 ـ اسم غیر منصرف
اسم مثنی: به اسمهایی گفته می شود که بر دو تا دلالت داشته باشند و با اضافه کردن «ان-ین» ساخته می شوند و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی می باشند. به این صورت که در حالت رفع ( الف) و در حالت نصب و جر ( یاء) می گیرند.
نکته 1- «ن» در اسمهای مثنی علامت اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن «ن» مثنی حذف می شود. مانند: جاء التلمیذان (فاعل و مرفوع به الف نیابی)
رأیت التلمیذین ( مفعول به و منصوب به یاء نیابی)
سمعت من التلمیذین( مجرور به یاء نیابی)
جاء اخواک (فاعل و مرفوع به الف نیابی)
نکته2- یاء درصورتی علامت نصب است که قبل از آن اسم حرف جربه کار نرفته باشدوآن اسم مضاف الیه نباشد یاء در صورتی علامت جراست که قبل از آن حرف جر به کار رفته باشدو مضاف الیه باشد.
2-اسم جمع سالم مذکر: جمعهایی که با اضافه کردن (ون ـ ین ) ساخته می شوند و همیشه دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند یعنی در حالت رفع (واو) و در حالت نصب و جر (یاء) می گیرند.
جاء المعلمون (فاعل و مرفوع به واو نیابی)
رایت المعلمین ( مفعول به و منصوب به یاء نیابی)
سمعت من المعلمین (مجرور به یاء نیابی)
نکته: «ن» در جمع سالم مذکر علامت اعراب نمی باشد و هنگام مضاف واقع شدن حذف می شود.
جاء معلموهم (فاعل و مرفوع به واو نیابی)
المعلمون + هم معلموهم
3- اسماء خمسـه: عبارتند از: أب، أخ، ذو، فـــو، حــم.
چون این اسمها در اعراب مانند هم به کار می روند و علامت اعرابشان یکسان است اسماء خمسه نامیده می شوندومعمولاً درجمله به اسم دیگری اضافه می شوندیعنی مضاف واقع می شوندو دارای اعراب فرعی یا نیابی هستند. به این صورت که در حالت رفع، (واو) و در حالت نصب (الف) و در حالت جر (یاء) می گیرند. مانند: جاء أبــوک (فاعل و مرفوع به واو نیابی) رأیتُ أبـاک (مفعول به و منصوب به الف نیابی)
سمعت من أبیـک (مجرور به یاء نیابی)
نکته 1 = هرگاه اسماء خمسـه مضاف به ضمیر متکلم وحده در هر سه حالت (رفع – نصب – جـر ) اعراب تقدیری
دارند : جاء أبــی رأیت أبـــی سلمت علی أبـــی
نکته 2: دراسمهای مثنی وجمع سالم مذکرواسماء خمسه چون علامت اعراب آنها حروف می باشدبه آنها اعراب به حروف گفته می شود ولی در اسمهای جمع سالم مؤنث و اسم ضمیر منصرف چون علامت اعراب حرکت می باشد به آنها اعراب به حرکت گفته می شود.
قواعد درس سوم:
1- جمع مونث سالم: به جمع هایی گفته می شود که با اضافه کردن (ات) ساخته می شود. مانند: مؤمنات، تلمیذات، آیات، کلمات، مسلمات، صالحات، فراشات.
جمع مونث سالم در حالت رفع و جر اعراب اصلی دارند
یعنی در حالت رفع ُ ٌ و در حالت جر ِ ٍ می گیرند. ولی در حالت نصب اعراب فرعی یا نیابی دارند. یعنی در حالت نصب به جای فتحه، کسره می گیرند.
نکته: جمعهای سالم مؤنث هیچگاه فتحه نمی گیرند.
ضمه ( رفع ) ـــ
(اعراب اصلی)، جارت المعلمات (فاعل و مرفوع به ضمه اصلی)
کسره (جر ) ــــ
کسره (نصب) ـــــ (اعراب فرعی یا نیابی)، رأیت المعلماتِ (مفعول به و منصوب به کسره فرعی یا نیابی)
الحسنات یذهبن السیئاتِ : الحسنات (مبتدا و مرفوع به ضمه اصلی)، یذهبن (خبر جمله فعلیه محلاً مرفوع)، السیئاتِ (مفعول به و منصوب به کسره فرعی)
سمعتُ من المعلماتِ (مجرور به کسره اصلی)
مضاف الیه فاعل
مجرور مرفوع مبتدا
مجرور به حرف جر خبر
منصوب مفعول به
مجزوم فعل مضارع مجزوم (نهی)
2- اسم غیر منصرف: به اسمهایی گفته می شود که هیچگاه تنوین نمی گیرند و در حالت رفع و نصب اعراب اصلی دارند. یعنی در حالت رفع ُ (ضمه) و در حالت نصب َ (فتحه) می گیرند. ولی در حالت جر، اعراب فرعی یا نیابی دارند. یعنی در حالت جر به جای کسره (فتحه) می گیرند.
جاءتْ فاطمه (فاعل و مرفوع به ضمه اصلی)
رأیتُ فاطمه( مفعول به و منصوب به فتحه اصلی)
سمعتُ مِن فاطمه(مجرور به فتحه فرعی «نیابی»)
رفع، ضمه، ُ
اعراب اصلی جر، فتحه، َ اعراب فرعی(نیابی)
نصب، فتحه َ
نکته: اسمهای غیر منصرف عبارتند از:
1- اسم علم مؤنث مانند: فاطمه، مریم ، زینب
2- اسم شهرها و کشورها و رودها (خاص) مانند: اصفهان، ایران، کارون
3- اسم غیر عربی (عجم) مانند: ابراهیم، اسماعیل، یعقوب، یوسف، فرعون، اسحاق
4- اسمهایی که بروزن(افعـل، فعلی، فعـلاء، فعـلان)باشندمانند:اکرم، عطشــی، زهراء ، خضراء- عطشان، سلمان
5- جمعهای مکسری که بر وزن مفاعل و مفاعیل و شبیه آندو باشد( جمع های مکسری که حرف سوم آن الف باشد وبعد از آن بیش از یک حرف به کار رفته باشد).
مانند: مساجد، موازین، معابد. شبیه آن، قواعد، حوادث
مفاعِیــل، مفاتیــح، محاریـب شبیـه آن، تفاسیر، تواریخ، تلامیذ
6- جمعهای مکسری که به الف ممدود (اء) ختم شده باشد. مانند : اشیاء، اسماء، علماء، اولیاء، فضلاء.
نکته: اسمهای غیر منصرف با دو شرط در حالت جر، کسره می گیرند و اعراب اصلی دارند :
1- مضاف باشد. 2- ال داشته باشد.
ذهبتُ الی مسـاجد (مجرور به فتحه نیابی «فرعی»)
ذهبتُ الی المسـاجدِ (مجرور به کسره اصلی)
ذهبتُ الی المسـاجد المدینـه. المساجد( مجرور به کسره اصلی و مضاف) المدینه (مضاف الیه و مجرور به کسره اصلی)
پیامبرانی که حرف اول اسم آنها یکی ازاین حروف باشد اسم آنها منصرف است و غیر از اینها
غیر منصرف می شوند:
شش صلمنـه (شیث، شعیب، صالح، لوط، محمد، نوح، هود)
قواعد درس چهارم:
اقسام اسم معرب: اسم معرب به چهار شکل به کار برده می شود.
1- اسم مقصور: اسمی است که به الف مقصوره ( ی-ا) ختم شده باشد. مثال: الهدی- الفتی- مستشفی- الدنیا- موسی و …
2- اسم منقوص: اسمی است که به یاء ساکن ماقبل مکسور (یعنی قبلش کسره باشد) ختم شده باشد. مثال: القاضِی- الباقِی- الماضِی- اللیالِی و …
3- اسم ممدود: اسمی است که به الف ممدوده (اء) ختم شده باشد. مثل: زهراء- خضراء- ماء- دعاء- سماء- انبیاء.
4- اسم صحیح الاخر: اسمی است که به الف مقصوره و یاء ساکن و الف ممدود ختم نشده باشد. مثل: کتاب، مدرسه، تلمیذ، فاطمه، مریم.
اعراب تقدیری: هرگاه در اسم معربی علامت اعراب ظاهر نشود یعنی نتوانیم علامت اعراب به آخر آن اضافه کنیم آن کلمه اعراب تقدیری دارد.
کلماتی که در مواردی که اعراب تقدیری دارند عبارتند از:
1- اسم مقصور: اسمهای مقصور در هر سه حالت، رفع، نصب و جر اعراب تقدیری د ارد یعنی علامت اعراب نمی پذیرند.
رفع
اسم مقصور نصب اعراب تقدیری
جر
الدنیا مزرعه الآخره: الدنیا(مبتدا و تقدیراً مرفوع)، مزرعه(خبرو مرفوع به ضمه اصلی)
الآخره (مضاف الیه و مجرور به کسره اصلی)
جاء الفتی (فاعل و تقدیراً مرفوع) رأیتُ الفتی (مفعول به و تقدیراً منصوب)
سمت مِن الفتی (تقدیراً مجرور)
نکته: هر گاه اسم مقصور نکره و یا بدون ال باشد در هر سه حالت رفع و نصب و جر الف مقصوره (ی) آن حذف می شود و به جای آن تنوین نصب ــــًــــ می گیرد.
مثال: هـدی – فتی – جاء فتی (فاعل و تقدیراً مرفوع)
رأیتُ فتی (مفعول به و ظاهراً منصوب به فتحه اصلی) سمعتُ من فتی ( تقدیراً مجرور)
2-اسم منقوص: اسمهای منقوص در حالت رفع و جر اعراب تقدیری دارند ولی در حالت نصب اعراب ظاهری و اصلی دارند یعنی در حالت نصب فتحه می گیرند.
رفع
اسم منقوص جر اعراب تقدیری
نصب اعراب ظاهری و اصلی
جاء القاضِی (فاعل و تقدیراً مرفوع) رأیتُ القاضِی (مفعول به و منصوب ظاهراً به فتحه اصلی
سمعت من القاضِی (تقدیراً مجرور)
نکته: هر گاه اسم منقوص بدون ال و یا نکره باشد و در حالت رفع و جر یاء ساکن آن حذف می شود و به جای آن تنوین جر می گیرد ولی اعرابش تقدیری است. ولی در حالت نصب یاء آن حذف نمی شود و اعراب اصلی و ظاهری دارند.
معرفه نکره
القاضِی قاضٍ
الباقِی باقٍ
مانند: جاء قاضٍ (فاعل و تقدیراً مرفوع) رأیتُ قاضیاً (مفعول به و ظاهراً منصوب به فتحه اصلی)
سمعتُ من قاضٍ (تقدیراً مجرور)
3-اسمی که به ضمیر متصل متکلم وحده (ی) اضافه شده باشد. در هر سه حالت رفع و نصب و جر دارای اعراب تقدیری می باشند.مانند:
جاء معلمی (معلم: فاعل و تقدیراً مرفوع، ی: مضاف الیه و محلاً مجرور)
رأیت معلمی (معلم: مفعول به و تقدیراً منصوب، ی: مضاف الیه و محلاً مجرور)
قلتُ لمعلمی ( معلم: تقدیراً مجرور، ی: مضاف الیه و محلاً مجرور)
نکته: هر گاه اسماء خمسه به ضمیر متصل متکلم وحده (ی) اضافه شده باشد در هر سه حالت رفع و نصب و جر اعراب تقدیری دارد. مثال:
رجع ابی إلی المدینهِ : (أب: فاعل و تقدیراً مرفوع، ی: مضاف الیه و محلاً مجرور)
سمِعتُ من أبی : (أب: تقدیراً مجرور، ی: مضاف الیه و محلاً مجرور)
قواعد درس پنجم:
صفت: کلماتی هستند که درباره ی اسم توضیح می دهند و در عربی به آنها نَعت گفته می شود.
موصوف: به اسمی گفته می شود که صفت در باره ی آن توضیح می دهد و به آن منْعوت گفته می شود.
صفت به دو شکل به کار برده می شود:
1- صفت مفرد 2 ـ صفت جمله و صفیه
صفت مفرد: هر گاه صفت یک اسم باشد آن را صفت مفرد می نامیم و در چهار مورد از موصوف خود پیروی می کند.
موارد تبعیت صفت مفرد از موصوف:
الف) در جنس (مذکر و مونث بودن)
ب) در معرفه و نکره بودن
ج) در عدد ( مفرد و مثنی و جمع بودن)
د) در اعراب ( رفع و نصب و جر)
مانند: رجل مومن ( رجلٌ : موصوف، مومن : صفت مفرد)
الرجال المؤمنون: ( الرجال: موصوف، المومنون: صفت مفرد)
تلمیذاتٌ مومناتٌ : ( تلمیذاتٌ : موصوف، مومناتٌ : صفت مفرد)
المعلمین المومنین : ( المعلمین : موصوف، المومنین: صفت مفرد)
شجرهً جمیلهً: (شجرهً : موصوف، جمیلهً : صفت مفرد)
نکته1 : اسم موصول بعد از اسم الـ دار معمولا صفت مفرد می باشد ومعنی ( که ) دارد .
انا ذلک العبد الـذی حمل معک القربه .
نکته2 : اسم مشتق الـ دار بعد از اسم اشاره صفت مفرد بشمار می رود .
هؤلاء المسلمات مجاهدات فی سبیل الله .
نکته3: اسماءخمسه ذو ـ ذات هرگاه بین دو اسم نکره قرار بگیرند صفت مفرد می باشند .
هو رجل ذ و علم
نکته 4: هر گاه موصوف جمع غیر عاقل (غیر انسان) باشد صفت برای آن مفرد مونث به کار برده می شود. اگر موصوف جمع غیر قابل صفت فقط در معرفه و نکره بودن و اعراب از او پیروی می کند.
مثال :
الأعمالُ الصالِحه ( الأعمال: موصوف جمع غیر عاقل، الصالحه: صفت مفرد مونث)
کُتُب مفیده: ( کتب: موصوف جمع غیر عاقل، مفیده: صفت مفرد مونث)
کلماتٌ جدیدهٌ: ( کلماتٌ : موصوف جمع غیر عاقل، جدیده : صفت مفرد مونث)
2-صفت جمله وصفیـه: به جمله ای گفته می شود که بعد از اسم نکره قرار می گیرد و درباره ی اسم نکره توضیح می دهد و چون جمله مبنی به شمار می رود اعراب محلی دارد و جمله وصفیه در اعراب از اسم نکره پیروی می کند.
الساعه کنْزٌ لا ینفـد: (الساعه مبتدا و مرفوع، کنزٌ : اسم نکره و موصوف، خبر، مرفوع-
لاینفــد : صفت جمله و صفیه، محلاً مرفوع)
رأیتُ تلمیذاً یقرأُ کتابه : ( رأیت: فعل ماضی، تلمیذاً: اسم نکره- موصوف- مفعول به و منصوب،
یقرأ کتابه : صفت جمله وصفیه- محلاً منصوب)
نکته: هر گاه فعل مضارع در یک جمله بعد از فعل ماضی قرار بگیرد فعل مضارع به صورت ماضی استمراری ترجمه می شود.
رأیتُ رجلاً یهْتِف بِشره : (رأیتُ:فعل ماضی، رجلاً: موصوف، یهتف بشره: صفت جمله وصفیه، محلاً منصوب)
مضاف و مضاف الیه: هر گاه دو اسم در کنار هم قرار بگیرند به طوری که اسم اول به اسم دوم اضافه شده باشد یعنی اسم اول متعلق یا مختص اسم دوم باشد به اسم اول مضاف و به اسم دوم مضاف الیه گفته
می شود. مضاف هیچگاه ال، تنوین، نون مثنی و جمع سالم مذکر نمی گیرد.
نکته 1: مضاف هیچگاه ال، تنوین، نون مثنی، نون جمع سالم مذکر نمی گیرد.
باب الصف (مضاف و مضاف الیه) معلّمو المدرسهِ ( مضاف و مضاف الیه)
نکته2: مضاف الیه همیشه مجرور می باشد. ( کل مضاف الیه مجرورٌ)
باید توجه داشت که مضاف در معرفه و نکره بودن از مضاف الیه پیروی می کند یعنی اگر مضاف الیه معرفه باشد مضاف هم معرفه و اگر مضاف الیه نکره باشد مضاف هم نکره به شمار می رود.
کتاب تلمیذٍ ( مضاف و مضاف الیه نکره)
کتاب التلمیذِ (مضاف و مضاف الیه معرفه)
نکته3: گاهی برای یک اسم مضاف الیه و صفت و هر دو با هم به کار برده می شود که در آن صورت در فارسی اول صفت و بعد مضاف الیه قرار می گیرد ولی در عربی اول مضاف الیه و بعد صفت به کار برده می شود. در بزرگ مدرسه : (مضاف و موصوف- صفت- مضاف الیه)
باب المدرسهِ الکبیر: ( مضاف و موصوف- مضاف الیه – صفت)
درس ششم: اعراب فعل مضارع(1)
فعل مضارع به غیر از صیغه های 6 و 12 در بقیه صیغه ها معرب است .یعنی اعراب(حرکت حرف آخر) آن تغییر میکند.
بر همین اساس فعل مضارع به سه صورت مضارع مرفوع - مضارع منصوب و مضارع مجزوم دیده میشود.
مضارع مرفوع : فعل مضارعی که ضمه آخر فعل یا نون اعراب آن ثابت باشدوحذف یا به چیز دیگری تبدیل نشده باشد. مثال: یجمعُ - یشبعانِ - یهاجمون َ - تکتبین َ - یذهبن َ- یَجِدُ
مضارع منصوب: فعل مضارعی که یکی از حروف نصب بر سرآن اضافه شده باشد. باآمدن حرف نصب اعراب فعل دچار تغییر میشود. به اینصورت که اگر فعل ما در انتها ضمه داشته باشد به فتحه تبدیل میشود و اگر نون اعراب داشته باشد نون آن حذف میگردد. ( بجز صیغه های 6 و 12 )
حروف نصب عبارتند از : اَن(که) کَی(تا اینکه) لِ (تا) حتی(تا اینکه) اِذَن(در این هنگام) لَن( منفی کننده-هرگز)مثال: اَن یجمعَ _ حتی تأخذَ _ کی تتقدمی _ لِتَأکُلوا
حروف نصب علاوه بر ظاهر فعل در معنی فعل هم تغییر ایجاد می کنند . به دو نمونه توجه نمایید:
ادوات نصب (ان_کی_حتی_ل)معنی فعل مضارع را به مضارع التزامی تبدیل می کنند: تطلب:طلب میکنی /لِتطلبَ :تا طلب کنی
نخافُ : می ترسیم / اَن نخافَ : که بترسیم نَرحِلُ : کوچ می کنیم / اَن نَرحِلَ : که کوچ کنیم
حرف «لن» معنی فعل مضارع را به مستقبل منفی تبدیل می کند: لن یعملَ : انجام نخواهد داد
لن تنالوا : نخواهید رسید
درس هفتم:اعراب فعل مضارع (2)
مضارع مجزوم: هر گاه یکی از حروف جزم بر سر فعل مضارع بیاید اعراب فعل مضارع دچار تغییر می گردد. اگر ضمه داشته باشد به ساکن تبدیل می شود و اگر نون اعراب داشته باشد حذف میگردد.( بجز صیغه های 6 و12)
حروف جزم :
1- «لم» معنی فعل مضارع را به ماضی ساده منفی تبدیل میکند: تؤمنون:ایمان می آورید / لم تؤمنوا : ایمان نیاوردید
2 - «لمّا» // // // ماضی نقلی منفی // // : یُهمِلون : کوتاهی می کنند/ لمّا یهملوا : کوتاهی نکرده اند
3- لام امر: برای ساختن فعل امر از صیغه های غایب و متکلم استفاده می شود و معنی فعل را به مضارع التزامیِ همراه «باید» تغییر می دهد.یعبدونَ : عبادت می کنند / لِیعبدوا : باید عبادت کنند نساعدُ :یاری می کنیم / لِنساعد: باید یاری کنیم
4- لای نهی: بیشتر بر سر صیغه های مخاطب می آید و معنی نهی می دهد. لا تحزن : ناراحت نباش لا تنظروا : نگاه نکنید
حروف شرط:ِان(اگر) مَن(هرکس) ما(هرچه) حروف شرط اگر در جمله بیایند دو فعل را مجزوم می کنند که به فعل اول فعل شرط و به فعل دوم
جواب شرط گفته می شود. ما تقولوا فی صدورکم اَعلَم
حروف شرط بر سر فعل ماضی هم می آیند که در اینصورت اعراب آنها محلاً مجزوم خواهد بود. مَن سَکَت َسَلِم َ
اگر فعل شرط و جواب شرط ماضی باشند میتوانند بصورت مضارع ترجمه شوند. هر کس که ساکت باشد سالم بماند.
درس هشتم: معلوم و مجهول
جمله معلوم به جمله ای گفته می شود که فاعل آن مشخص باشد :
ضَرَبَ زَیدٌ عَمراً زید عمر را زد ( زید فاعل است)
جمله مجهول جمله ای است که فاعل آن مشخص نیست.
یُطرَقُ البابُ در کوبیده شد (فاعل؟)
روش تبدیل جمله معلوم به مجهول:
1- حذف فاعل از جمله 2- قرار دادن مفعول به جای فاعل و تغییر حرکات آن از فتحه به ضمه
3- تغییر حرکات فعل . اگر فعل ماضی باشد حرکت حرف ماقبل آخر را به کسره و حرکتهای غیر ساکن ماقبل را به ضمه تغییر میدهیم.
َضرَبَ > ضُرِبَ اِستَخرَجَ> اُستُخرِجَ تَعَلَّمَ >تُعُلِّمَ زَلزَلَ > زُلزِلَ
و اگر فعل مضارع باشد حرکت حرف ماقبل آخر را به فتحه و حرکت حرف مضارعه را به ضمه تغییر می دهیم.
یَفتَخِرُ > یُفتَخَرُ یُهاجِمُ> یُهاجَمُ تَقتُلُ > تُقتَلُ یَسأَََلُ> یُسأَل
چند نکته:
1-در تعیین حرف ما قبل آخر، ضمایری که به فعل متصل هستند را محاسبه نمی کنیم : حسبتم (س) یجادلون (د)
2- فقط از افعال متعدی میتوان مجهول ساخت و از افعال لازم نمی توان. جاء جلس ذهب دخل سافر (لازم) کشف صنع رأی(متعدی)
3- فعل معلوم از نظر جنس و عدد با فاعل خود و فعل مجهول با نایب فاعل خود مطابقت دارد. أَکرَمَ علیٌ فاطمهَ اُکرِمَت فاطمهُ
4- نایب فاعل به سه صورت در جمله می آید: 1- اسم ظاهر : یعنی یک اسم کامل مرفوع که پس از فعل مجهول بیاید:
بُنِیَ مسجدٌ فی مدینه - لا یُغلَقُ بابُه 2- ضمیر بارز :یعنی ضمیری که به فعل مجهول متصل باشد : مُلِئنا - حُرِمتُ -یُترَکوا - یُفتَنونَ
3- ضمیر مستتر : در ماضی صیغه های 4و1 و در مضارع صیغه های 14و13و7و4و1 لم یُشاهد - رُمِیَ - حُذِفَت - تُحَرَّک - اُستُشهِدَ
4- در ترجمه فعل مجهول به فارسی از فعل (شدن) استفاده می کنیم. بَنَی (ساخت) بُنِی(ساخته شد) / یَعرِفُ (می شناسد ) یُعرَف(شناخته می شود)
درس نهم : نواسخ (1) افعال ناقصه
افعال ناقصه کلماتی هستند که بر سر مبتدا و خبر می آیند و اعراب خبر را از مرفوع به منصوب تغییر می دهند اما اعراب مبتدا مرفوع میماند . در این حالت به مبتدا میگوییم اسم افعال ناقصه و به خبر میگوییم خبر افعال ناقصه . افعال ناقصه عبارتند از : کانَ (بود) صارَ (شد - گردید) لَیسَ (نیست) اَصبَحَ ( شد -گردید) مادامَ (تا زمانیکه) این افعال ممکن است که بصورت مضارع بیایند : یَکونُ -یَصِیرُ-یُصبِحُ
اسم افعال ناقصه به سه صورت می آید.
اسم ظاهر : کانت الغابهُ جمیلهً /
ضمیر بارز : هؤلاءِ اصبحوا ائمهً لِلاخرینَ ( ضمیر واو)
ضمیر مستتر : کانَ دَؤوباً فی اعمالِهِ ( ضمیر مستتر هو).
خبر افعال ناقصه به چهار صورت می آید.
1- مفرد : کان اللهُ حکیماً 2-جمله اسمیه: کان التلمیذُ لباسَه نظیفٌ
3- جمله فعلیه: کان علیٌ یذهبُ 4- جار و مجرور : لیس علیٌ فی البیت ِ
اگر خبر افعال ناقصه بصورت جارومجرور باشد خبر افعال ناقصه قبل از اسم آن می آید. ما کان فی بیته مصباح ٌ لیس للفرارِ مجالٌ
افعال ناقصه از نظر جنس تابع اسم خود است : اصبحَ علیٌ مریضاً فَاَصبحَت فاطمهُ حزیناً.
نکته ترجمه : کان + فعل ماضی = ماضی بعید فارسی کَتَبَ= نوشت کان کَتَبَ(کانَ قَد کَتَبَ)=نوشته بود کان + فعل مضارع= ماضی استمراری فارسی یَکتُبُ=می نویسد کانَ یَکتُبُ = می نوشت
درس دهم : نواسخ(2) حروف مشبهه بالفعل-لای نفی جنس
حروف مشبهه بالفعل کلماتی هستند که بر سر مبتدا و خبر می آیند و اعراب مبتدا را از مرفوع به منصوب تغییر می دهند اما اعراب خبر مرفوع میماند. در اینصورت مبتدا میشود اسم حروف مشبهه منصوب و خبر میشود خبر حروف مشبهه مرفوع.
حروف مشبهه عبارتند از : اِنَّ(همانا) اَنَّ(که) لَیتَ (ای کاش) لَعَلَّ (شاید ) لکِنَّ (اما) کَأَنَّ ( مثل اینکه)
اسم حروف مشبهه به دو صورت می آید: 1- اسم ظاهر : لیت الانسانَ یدرک هذا الجمال 2- ضمیر بارز : اِنَّهُ-اَنَّها-لیتَنا - لعلَّکُم - لکِنَّکَ -کَأَنَّکِ
خبر حروف مشبهه مانند افعال ناقصه به چهار صورت می آید.
اگر حرف«ما» به حروف مشبهه متصل شده باشد آنها را از عمل(منصوب کردن) می اندازد به همین دلیل به آن «مای کافّه»(بازدارنده) میگویند.
لای نفی جنس نیز مانند حروف مشبهه بر سر مبتدا و خبر می آید واسم خود را منصوب و خبر خود را مرفوع میکند.
لای نفی جنس معنی «هیچ»میدهد. لا بلیهَ اَصعَبُ مِن الجَهلِ هیچ بلایی دشوارتر از نادانی نیست.
اسم لای نفی جنس «ال» و «تنوین» نمیگیرد. لا الجاهلَ فی الصف (غ) لا جاهلاً فی الصف (غ)
لای نهی و لای نفی بر سر فعل می آیند اما لای نفی جنس برسر اسم .
این مختصردرحدبضاعت اندک علمی اینجانب تهیه شده وهردبیری ممکن است مطالب کمتر یا بیشتری رامهم بداند.
امتحان: عربی2 کلاس: دوم نوبت دی ماه 88 13 تعداد صفحه: 2
1- تَرجمِ الجملات الی الفارسیه: 2
الف : أُنشر عَلَینا خَزائن عُلومِک :
ب: لَیسَ مَن یَقطَعُ طُرقاً بَطَلاً :
ج: أصلُ العالَم سِرٌ غامِض :
د : اَلمرءُ عَلی دینِ خَلیلَه وَقَرینِه :
2- إنتَخِب التَرجِمة الصَحیحَة : 5/1
1- هؤلاء الطالِباتُ مُجتَهِداتٌ :
الف :این دانش آموزان کوشا هستند
ب:اینها دانش آموزان کوشا هستند
2- أجلَسَه إلی جانِبِهِ :
الف : او نزد خودش نشست
ب :او را نزد خودش نشاند
3- شَجَعَ المُسلِمینَ عَلی التَعلُم :
الف : مسلمانان را به یاد دادن تشویق میکند
ب:مسلمانان راآموختن تشویق کرد
3-صَحِح الأخطاء فی التَرجُمه :5/1
الف : شاهَدَ أَحَدُ الحاضِرِینَ أَخاهُ المُسلِم :
یکی ازحاضران برادر مسلمان را می بیند ( 2غلط )
ب : قالَ بُلبلٌ, أَنا أتَعَجَبُ:
بلبل گفت من تعجب کردم ( 2غلط )
ج :أحدَثَت الماءُ ثَقباً فی هذِ هِ الصَخرَة :
آب سوراخی در آن صخره ایجاد می کند ( 2غلط )
4-أجِب عَن الأسئلة :2
الف :أکمل الفِراغ فی التَرجُمه
بَعَثَ الإمامُ (ع) زوجی الی الثُغور:
« امام ........را به سوی ......... فرستاد .»
ب :لِلتَعریب (به عربی)
من برتهیه نان ازتو تواناترم ...........................
5- أُکتُب ما طََلََبَ مِنک: 1
الف :« سنگین» به عربی.............ب :«مرادف»آما ل ........
ج : «القِربَة» به فارسی .................. د :«متضاد » خَیر ...........
6- إقرَأ النَص التالی ثُمَ أجِب عَنِ الأسئلة بِالعَرَبیة؟2
(متن زیر رابخوان وبه سؤالات به عربی پاسخ ده)
« الهَواءُ حارٌ وَالناسُ فی بُیوتِهِم.
خَرَجَ علیٌ(ع) الی السُوقِ _ لا تَخرُج الآنَ........
- الشَمسُ مُحرِقَةٌ ........... _ لا...........
لَعَلَ ذا حاجَةٍ یَطلُبُ مُساعِدةً.»
1) کیفَ کانَ الهَواءُ لما خَرَ جَ علیٌ(ع) الی السوق؟75/. .....................
2) لِماذا خَرَجَ علیٌ (ع) الی السوق ؟75/................................
3) عین الصَحیح وَ الخطاء : 5/.
الهَواءُ حارٌ لِأنَ الشَمسَ مُحرِقةٌ الصحیح الخَطاء
7- عَین المَعارِف وَأُذکُـرنُوعَها :5/1
« العاقِلُ مَن إبتَعَدَ عَن الباطِل »
8- عَین الکلِماتَ الَتی لَها عَلامات فـرعـیه وَأُذکر نُوع حالاتِها5/1 :
(مرفوع - منصوب - مجرور )
الف :أکرِم أباک فی جَمیع الأحوال
ب: کانَ فی بَغدادَ رَجُلٌ عاقِلٌ
ج : مَنهُومانِ لا یَشبَعانِ
9- إجعَل فی الفَراغ کلِمَةً مُنا سِبَةً :1
الف : إنَ اللهَ یُحبُ ............... (المُحسِنونَ - المُحسِنینَ )
ب : الطالبةُ المُجدَةُ تَسُرُ .........( أبیها - أباها )
10- صَحِح الخَطاء مَعَ بَیانِ السَبَب:1
الف : کتَبتُ التَمرینانِ :
ب :إحتَرِم المُعلِماتَ فی جَمیعِ الأحوال :
11-إنتَخب الصَحیح :5/. (دوگزینه صحیح را انتخاب کن)
الف :الکتابُ التلمیذ ب: المُعَلمٌ ج : کتابُ التِلمیذ د: المعلم
12- لِلتَشکیل : 1(حرکت گذاری )
بشاشة الوَجهِ خیر مِن سخاء الکفِ . حَمَلَ عَلی کِتفِهِ جرابا
13- عَین کلَمات التی لَها إعراب تقدیری ومحلی وأُذکُرأعرابِها فی الجملة:5/1
الف :الدُنیا مَزرَعَةُ الآخِرة ب:العاقِلُ مَن یَعتَبِرَ بِا لتَجارُب
14- أکمِل الفِراغ فی الإعراب والتَحلیل الصرفی :2
« وَ نُنَزلُ مِن القُرآنِ ما هُوَ شَفاءٌ
|
الکلمه |
التــحلیــــــل الصــــــــرفی |
الإعراب |
|
نُنَزلُ |
فعل مضارع- ِِللمُتَکلم ...........مزید ثلاثی مِن............. مُتَعد- معرب |
فعل وفاعله ........... |
|
مِن |
حرف -عامل............. مبنی علی .............. |
ــــــــــــــــ |
|
شفاءًٌ |
اسم -..............- مذکر - جامد -............... - معرب |
خبر و................ |
|
1 |
لِلتّرجمةِ :
|
3 |
||||||||||||
|
2 |
لِلتّعریبِ : 1. مؤمن خدا را عبادت می کند . 2. اگر تلاش کنی موفق می شوی . |
1 |
||||||||||||
|
3 |
تَرْجِم اللّغاتِ : بِالفارسیّة : ( الغابات ) ...... ( الرّغام ) ..... بِالعربیّة : ( گهواره ) .................. ( انرژی بخش ) |
1 |
||||||||||||
|
4 |
اِنْتَخِب التّرجمةَ الصحیحةَ 1)قَدَّمنا الجواهرَ الثّمینةَ مَنَ الشُّبانِ : الف) گوهرهای گران قیمتی از جوانان مارا مقدّم نمودند. ب) گوهرهای گران قیمتی از جوانان را تقدیم کردیم . 2) مَن ذاقَ حَلْوَ الحَیاةِ وَ مُرَّها لایَستسلمُ : الف) کیست که تلخ و شیرین زندگی را چشیده باشدو تسلیم نشود ب) هرکس تلخ و شیرین زندگی را بچشد . تسلیم نمی شود. 3) اذْکروا اللّهَ ذکراً : الف) خدا را یاد کنید . ب) خدا را حتماً یاد کنید. |
5/1 |
||||||||||||
|
5 |
الف) عیّن نوعَ الافعال المعتلّة فی الایة الکریمة : ‹‹ إنّما یُریدُ الشّیطانُ أنْ یُوقِعَ بینَکم العدَاوةَ وَ البَغضاءَ ›› ب) اُکْتُبْ مَصادرَ هذه الافعال : ‹‹ لاقَی ›› ................. ‹‹ اِسْتَفادَ ›› ................... ‹‹ أَوجَدَ ›› ج) أکْمِل الفراغَ :
|
1
5/1
25/1 |
||||||||||||
|
6 |
عیِّن المفعولَ المطلقَ وَ نوعَه وَ المفعولَ له وَ المفعولَ فیه : ‹‹ یُرَتِّلونَ القرانَ وَ الأدعیةَ فی الخَنادقِ تَرتیلاً وَ عندَ القِتالِ یُهاجِمونَ العدوَّ مُهاجمةَ الأُسودِ حُبّاً لِلشّهادةِ فی سَبیلِ اللّهِ ›› |
5/1 |
||||||||||||
|
7 |
أکْمِل الفراغَ : 1) هم .............. ( اِخْتَفوا _ اِخْتَفیا _ اِخْتَفَیتم ) 2) اللّهُمَّ ................. کُلَّ مریضٍ . ( الأمر مِن تَشفِی ) 3) لا ......... فی علمٍ تُمکنُ سَرِقَتُه . ( خیرَ _ خیرُ _ خیرِ ) 4) ما هو مَعنی ‹‹ الَمفروضة ›› : ( تحمیلی _ تَجمّلی _ واجب ) |
1 |
||||||||||||
|
8 |
صَحّح الاخطاءَ الّتی تَحتَها خطٌّ مَعَ بیانِ السّببِ : الف) جَلَسَ بهلولُ عَلَی المَسندِ جلوسُ الملوکِ . ب) اِضاعةَ الوقتِ أشدُّ مِنَ الموتَ . |
5/1 |
||||||||||||
|
9 |
أعرِبْ ما تحتَه خطّ : 1) لیسَ المُبْتسمُ للحَیاةِ سعیداً فی حیاتِه فقط . 2) العَسلُ لایُفْسِدُ الأسنانَ عَلَی خلافِ السُکّریاتّ الأُخرَی . 3) و تَحبُّونَ المالَ حُبّاً جَمّاً . |
75/1 |
||||||||||||
|
10 |
عیّن البَدل و عطف البیان و المؤکَّد وَ المؤکِّد : 1- إنَّما المسیحُ عیسی بنُ مریمَ رَسولُ اللّهِ. 2- لِلّهِ غیبُ السموات وَ الارض و إلیه یَرجِعُ الأمرُ کلُّه . |
5/.
5/. |
||||||||||||
|
11 |
لِلتّحلیلِ الصّرفیّ ما تحتَه خطٌّ : ‹‹ إنَّ هذا القرآنَ یَهدی لِلّتی هیَ أقوَمُ ›› إنَّ : هذا : القرآن : یَهدِی : |
1 |
||||||||||||
|
12 |
اِقْرأ النّصَّ التالی ثُمَّ أجِبْ عَنِ الاسئلةِ التالیةِ : مُلیءَ تاریخُ صدرِ الاسلامِ بّنماذج مثالیّة مِنَ النّساء الاّتی دَخَلْنَ فی الشؤون العسکریّة وَ السّیاسیة معَ مُراعاةِ الالتزام بِالعفافِ وَ الطّهارة .حینما یتکلّمُ الاسلام عَنِ الحجابِ لم یَقصد منعَ المرأة مِنَ التّدخلّ فی الشؤون الاجتماعیّة و إنّما یقصدُ أنْ تَظهرَ المرأة ُ فی المجتمعِ غیر متزیّنة .
|
2
|
||||||||||||
|
|
‹‹ والعاقبة للمتّقین ›› جمع نمرات |
20 |
امتحان درس دینی پایه سوم راهنمایی نوبت اول
1 - هر چیزی که وجود آن وابسته به علتی باشد معلول یا پدیده گویند . ص () غ () 5/0
2- در جمله ی علی لباس گرم می پوشد . علت و معلول کدامند ؟ 5/0
3 - کدامیک از موارد زیر مصالح کار فرشتگان نیست ؟ 5/0
الله اکبر() لااِلهَ اِلّا اللهَ () سواد آموختن() یاد خدا ()
4 - کدامیک از گزینه های زیر پایه ی اجتهاد می باشد ؟ 5/0
رجال () اصول () درایة () ادبیات عرب()
5 - پیش از ورود به مدینه ، پیامبر نخست در دهکده ..................... فرود آمد . 5/0
6 - پیامبر برای تبلیغ دین اسلام به یثرب ...................... را فرستاد . 5/0
7 - برهان چیست ؟ 1 نمره
8 - چرا در مورد خداشناسی به بیان برهان می پردازیم ؟ 1 نمره
9 - به فرموده ی پیامبر چهار چیز مهمی که در قیامت مورد سوال و حساب قرار می گیرد کدام اند ؟ 2نمره
10 - عذاب های جهنم نمود چه چیزهایی است ؟ 1 نمر
11 - سه اصل اساسی که پیامبران انسانها را به ایمان آوردن به آن ها فرا می خوانند ، کدام اند. 5/1 نمره
12 - پیامبران در دریافت و ابلاغ وحی هم معصومند ؟ یعنی چه ؟ 5/1 نمره
13 - سه مورد از مفاد نخستین پیمان عقبه را بیان کنید ؟ 5/1 نمره
14- مشکلات هجرت کدامند ؟ و مسلمانان صدر اسلام چگونه بر این مشکلات فائق می آمدند ؟5/1 نمره
15- مبدا تاریخ اسلامی چیست ؟ و چرا این مبدا را برای تاریخ اسلام برگزیده اند ؟ 2 نمر
16- چرا حضرت علی ( ع ) حکومت را پذیرفت ؟ 5/1 نمر
17- احادیث را باید با توجه به چه مسائلی تفسیر کرد ؟ 5/0 نمره
18- آیه زیر را ترجمه کنید .2 نمره
اَنَّ الّذینَ قالُوا رَبَّنا اللهُ ثُمَّ استَقاموا فَلا خَوفٌ عَلَیهِم وَلا هُم یَحزَنونَ .
( سوره احقاف ، آیه 13 )
سؤالات امتحانی درس دینی سال سوم راهنمایی نوبت اول
1 - ارتباط مخصوصی که میان علت و معلول بر قرار است چه نام دارد؟5/0نمره
الف: علت() ب: علیت () ج : معلول () د : پدیده ()
2 - برهان نظم و برهان علیت گرد وغبار بی توجهی و غفلت را از اندیشه و فطرت انسان پاک می کند. 5/0نمره
ص () غ ()
3- روز فصل یعنی چه ؟5/0نمره
روز جدایی () روز حسابرسی () روز قصاص() هیچکدام ()
4- همه ی بهشتیان از نظر کدام گزینه با یکدیگر متفاوت هستند؟5/0نمره
میزان ایمان () میزان خلوص () مقدار اعمال صالح () همه ی موارد ()
5- تفاوت انسان با دیگر موجودات در کدام موارد زیر می باشد؟5/0نمره
قدرت تفکر () تصمیم گیری () اختیار () همه ی موارد ()
6 - پیامبر چه کسی را برای تبلیغ دین اسلام به یثرب اعزام فرمود؟5/0نمره
اسعد بن زراره () عبادة بن صامت () مصعب () حضرت علی (ع) ()
7 - پیامبر موضوع هجرتش را با چه کسی در میان گذاشت؟ 5/0نمره
حضرت علی (ع) () ا بوبکر () عبدالله () هیچکدام ()
8 - پیامبر هنگام مهاجرت از مکه به مدینه چه مدت و در کجا پنهان بود؟5/0نمره
3 سال غار ثور() 3 شبانه روز غار ثور() 3 سال غار حرا ( ) 3 روز غار حراء()
9 - پیش از ورود به مدینه پیامبر در چه مکانی فرود آمدند؟5/0نمره
سرزمین غدیر خم () نزدیک کوهی در منا () دهکده ی قبا () هیچکدام ()
10- بهترین هجرت ها هجرت از ... و ... و بالاترین جهاد ها جهاد با ... و ... می باشد. 1نمره
11- اولین چیزی که در قیامت محاسبه می شود ..... و زیباترین چیزی که انسان از این دنیا با خود می برد..... می باشد. 1نمره
12- چرا به قیامت یوم الحساب می گویند؟1نمره
13- قصاص یعنی چه ؟1نمره
14- چرا مردن برای بعضی ها ناپسند است؟با توجه به سخن ابوذر توضیح دهید.1نمره
15 - سه اصل اساسی که همه ی پیامبران انسانها را به ایمان آوردن به آن فرا می خوانند کدامند. 5/1نمره
16- نقش والای حضرت علی (ع) در آغاز هجرت پیامبر به مدینه چه بود؟5/1نمر
17- مبدأ تاریخ اسلامی چیست؟و چرا این مبدأ را برای تاریخ اسلام برگزیده اند؟5/1نمره
18- مفاد نخستین پیمان در عقبه چه بود؟2نمره
19- بنا به فرموده ی پیامبر چهار چیز مهمی که در قیامت مورد سؤال و حساب قرار می گیرد کدامند؟2نمره
20- آیه ی زیر را ترجمه کنید.2نمره
اِنَّ الّذینَ قالوا ربُّنا اللهُ ثمَّ استَقاموا فَلا خَوفٌ عَلَیهِم وَ لا هُم یَحزَنون.
با آرزوی موفقیت برای شما
امتحان: دینی 1-5 کلاس:دوم نوبت آذر ماه 90 13 تعداد صفحه:1
1- به سوالات صحیح با (ص) وسوالات غلط با (غ) پاسخ دهید : 2 ص غ
الف: نعمت عمربه تنهایی برای خوشبختی مادردنیا وآخرت کافی است.
ب: استفاده اززیورالات طلا مانندانگشتربرای مردان حرام است ولی نمازشان را باطل نمیکند
ج:کسی که با جوراب خشک ونجس نماز بخواند نمازش صحیح است .
د:اگرلباس شما بانجاسات دیگرغیرازخون برخورد کند حتی اگریک قطره هم باشد نمازصحیح است ؟
2- جواب صحیح را با ضربدر( ) مشخص کنید. 5/1
الف" بنا به فرمایش امام علی (ع)وقتی ازدوزخیان میپرسند کهچه چیزآنهارا به دوزخ کشانید انان چه پاسخی دادند
1- ماامربه معروف نکردیم 2- مااز نمازگزاران نبودیم 3- مابه معادایمان نداشتیم 4- مانمازراسبک شمردیم
ب" بهترین نمونه دعاست؟
1- نماز 2- تقوا 3- روزه 4- دین
ج"اولین سرمایه خوشبختی مادردنیاوآخرت چیست
1- هوش 2- تفکر 3- عمر 4- عقل
|
تفکر روزه دین دعا نماز |
الف:دردین اسلام ازآن به عنوان ستون دین ومعراج مومن یادشده است؟ (.......................)
ب:یکی ازساده ترین راهها برای یاری واستعانت ازخداوندبزرگ چیست (.......................)
ج:یکی ازکارهایی که موجب تقویت صبر انسان میشود (......................)
د:تنها راه رسیدن به سعادت دنیا وآخرت چیست (.......................)
4 - جملات زیر کامل کنید : 5/2
الف: دو صف از فرشتگان پشت سراو به نماز می ایستند.کسی که..............و ...............بگوید
ب: به فرموده پیامبر(ص)....................ازساعتهای طولانی عبادت کردن برتر است
ج: اگرنمازگزار بعدازنمازبفهمد که لباس یابدنش نجس بوده نمازش...................است
د: باتوجه به فرمایش امام صادق(ع)وقتی خداوند میفرماید(ازصبرکمک بگیرید)منظورازصبردراینجا.......... است
5- با توجه به گفته امام علی(ع) هدف ازآفرینش این جهان شگفت انگیز چیست؟ 1
6- خداوندحکیم چه کسانی راازچهارپایان گمراهتر می داند؟ چرا؟ 5/1
7- کدام نعمت مخصوص انسانها وموجب تفاوت انسان باحیوانات وگیاهان میشود1
8- چندمورد ازآداب نماز رانام ببرید(3مورد)؟ 5/1
9-وضعیت زندگی مردم درزمان جاهلیت چگونه بود؟4مورد 2
امتحان: عربی کلاس: دوم نوبت دی ماه 88 13 تعداد صفحه: 2
1- کلمات عربی را به فارسی وفارسی را به عربی ترجمه کنید : 1
العدو :................... الرسا لة :....................... الاحتراق .................... مهمانی ...................
2- جملات زیر را به فارسی ترجمه کنید : 3
الف : ظهر المکر و افتضح المکا ر:............................................................................
ب : الحمامة و البومة قد ذهبتا :................................................................................
ج : شکرنا ربنا علی هذا النجاح :.................................................................................
3- ضمیرمناسب برای فعلهای زیر بنویسید : 5/1
الف :.................خرجن ب :.....................دخلا ج :.....................ذهبنا
4- ضمیر وفعل مذکر را به مونث تبدیل کنید : 5/
هو کتب الدرس .....................................
5- جاهای خالی را با فعل مناسب پر کنید : 5/.
الف : الطالبان.................الی المدرسة (وصل ) ب: الرجال..................فی الغرفة (جلس )
6- چهارده صیغه فعل ( کتبَ ) را صرف کنید (بنویسید ) 5/2
فعل ضمیر فعل ضمیر
1- 7-
2- 8-
3- 9- فعل ضمیر 13-
4- 10- 14-
5- 11-
6- 12-
7- با توجه به ضمیر داده شده جاهای خالی را با فعل ماضی منا سب پر کنید :
الف : هل أنتِ .................. قصص الأنبیا ء ( قرأ ) ب:هم .......................من البیت ( خرج
ج: أنتما......................الطعام ( أکل ) د : أنتن ..................... الکتا ب ( أخذ )
8- با توجه به معنی آیات کلمه مناسب را در جای خالی قرار دهید 5/. ( قلیل - رب - ذهب )
الف : هو .............. کل شئ ( او پروردگار همه چیز است )
ب : متاع الدنیا ................... ( بهره دنیا اندک است )
9- هم خانواده کلمات مشخص شده را در آ یات زیر پیدا کنید : 1
رجع یرجع إِ لینا موسی
الیل إنا أنزلنا فی لیلة القدر
10- درجمله های زیر غلط های موجود را درست کنید :5/.
الف : أنتِ ذهبتَ الی البیت ب : أیها القاضی :حکمتِ بالعدل
11- هر یک ازاسمها را درجای مناسب خود در جدول قراردهید ومفرد آن رابنویسید : 5/1
|
جمع مذکر |
جمع مونث |
جمع مکسر |
مفرد |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(1- معلمون 2-عالما ت 3- أموال )
1-
2-
12- با توجه به ضمیرداده شده جمله را تغییر دهید : 5/
الف : أنتَ خرجتَ من ا لبیت ( أنتن )............................................
ب :نحن ذهبنا الی المدرسه ( أنا ) .........................................
عکسهایی از کفش وورد کاپ که نام جلاله الله در زیر آن حک شده واز شما دوستان ومردم عزیز خواستارم که از این نوع کفشهای ورزشی استفاده نکنیدworldcup
عربی اول ذاهنمایی
1- با توجه به تصاویر کلمات زیر رابه عربی بنویسید
.................. .......... .............. ......................
2- کلمه های عربی را به فارسی وکلمات فارسی به عربی ترجمه کنید
قمر: .......... النحلة: .............شارع : ...........
می پرسد : ...........انگور: ................مروارید : ............
3-جملات عربی رابه فارسی و فارسی را به عربی ترجمه کنید
هذه برکة صغیرة..............................
ماشین درخیابان است........................
4- جمله صحیح را با( ص ) وجمله غلط را با ( غ ) مشخص کنید
الف: هذا نافذة ( )ب: هذا عمود ( ) ج : هذه رجل ( )
د: هذا صورة ( )پ : هذا کنز ( ) و : هذه مؤمنة ( )
5-با توجه به تصویر برای هر پاسخ، سؤال مناسب بنویسید
..... ،..... ...... ...... ......... ........ ....... ........ ....... .....
لا، هذه فاکهة . هذا جبل هذه صخرة نعم، هذه وردة
6- اسم اشاره نزدیک مناسب بنویسید
1............سیارة 2.................طالبة 3................عمود
4..................کنز 5............حدیقة 6...............جبل
7-کلمه ناهماهنگ را از بین کلمات داده شده مشخص کنید
8- باتوجه به تصویر به سوالت زیر پاسخ دهید
هل هذه عنب؟ هل هذه بقرة؟ ما هذه؟ ما هذا ؟
...... ..... ....... ..... ........ ....... ....... ...... ...... ......
9-ترجمه صحیح را باضربدر مشخص کنید
قرآن سوم
|
اندیشمندان-بسیاربخشنده-نزد-کفر می ورزند- امرمیکنند-بشارت ده دهیاور |
یأمُرونَ......................... لدُن ...................... بَشِّر ........................... اولوالاَلباب.......................الراسخون...................الوَهاب.....................
2-معنی ترکیبهای زیر را بنویسید
لاتُزغ قلوبَنا.................................. لا یُخلِفُ المیعاد ............................
وَاجعَل لَـنا ..................عَلَیکَ البلاغ.......................
3- ترجمه صحیح هرعبارت راعلامت بزنید 1-وانها رابه راه راست هدایت میکنیم
الف: وَهَدیناهُم الی صراطٍ مستقیمٍ 2- وانها را به راه راست هدایت کردیم
ب: نَزَّلَ علیک الکتاب بالحق 1- برتو کتاب را به حق نازل کردیم
2- برتو کتاب را به حق نازل کرد
4- ترجمه های عبارات قرآنی را کامل کنید
الف :انَّ الله یأمرُبالعدل والاحسان قطعا خدا ........................ به ........................ونیکی
ب: اَتقتلونَ رجلاً اَن یقولَ رَبیَ اللهُ ایا ................... مردی راکه می گوید...................خداست.
5-کلمه هایی که زیر آنها خط کشیده شده ترجمه کنید
الف :ربنا ما خلَقتَ هذا باطلاً .........................
ب : قالَ رَبِّ انی ظلمتَ نفسی ......................
ج: والله یَعلمَ وانتم لاتعلمون ...................... ............................
5- کلمه « یامُرُهُم» یعنی چه؟
الف: امر میکند انهارا ب: انها امر میکنند
ج: امر کرد به انها د: ایشان امرکننده هستند
6-معادل قرانی هرکلمه را انتخاب کنید وبنویسید
تکذیب کردند ............................( کفروا .قَتلوا . کَذَّبوا )
کارخوب........................ (بلاغ . مُحسن . مَعروف )
7-آیات زیر رابه فارسی ترجمه کنید
الف : فَاغفر لنا ذنوبنا وَ قنا عذاب النَّار ..................................................
ب : انَّ الَّذین یَکفرونَ بایاتِ الله .................................................................
ج: انَّ الله لا یَخفی عَلیه شیء فی الارض ولا فی السماء .............................................
عربی دوم
- کلمات زیر را به فارسی ترجمه کنید: 1
المکار: النجده:
الساذج: الغراب:
2- کلماتی که زیرش خط کشیده شده راترجمه کن: 1.
الف:أمرَ بِجمع الحطب .................
ب:أشعُلُ النارَ حول الشجرة ...................
ج:فَوَقَعَ نظَرَه علی الغزالة .................
د: خَرجَ الغراب وشکرَ الغزالة ..................
3- ترجمه ناقص را کامل کنید: 1
الف:نأخُذُ قسماً من الاموال وندفن الباقی:
می گیریم..............ازاموال راومابقی را................
ب:وقذفَ الحجارة علی رأســه :
و...................سنگ را بر ........................
4- جملات زیررا به فارسی ترجمه کنید: 2
1لف:حَمَلَ حجارة من سجیل: ........................................................
ب: فَظهَرَ المکرُ و افتَضَحَ المکار :...........................................................
5- ضمیر مناسب بنویسید : 1
1..............خَرجوا 2.............دَخَلنَ
3..............کَتَبا 4............ کَتَبَت
6- جمله مذکر را به مونث وجمله مونث رابه مذکر تبدیل کنید: 1
هُوَ قَر أ هذا الکتاب ..........................
هی کَتَبت بالقلم ............................
7- برای ضمیرهای زیر فعل ماضی مناسب بنویسید: 1
الف: هُنَّ............ (ذَهَبَ) ج:هُما .............. (خَرَجَ){مونث]
ب: هُم .............( کَتَبَ ) د: هی .............( دَخَلَ )
8- کلمات زیر را به جمع مذکر وجمع مونث تبدیل کنید(باتوجه به مذکر ومونث) 1.
الف:الطالبة : ...................... ج : صالح : .........................
ب:عالم : ........................... د : الطلبیة : ........................
9- جمله صحیح را با( ص ) وجمله غلط را با ( غ ) مشخص کنید: 1
هُوَ حملَت ( ) هی سَمَعَ ( )
فَرحَ الطفل ( ) کتَبَت الطالبة ( )
10- جمله های زیررا با انتخاب کلمه مناسب کامل کنید:2
1-..................الطالبة المحفظة (فتَحَت - فَتَحَ - حَمَلَ)
2-.................الطالب من المدرسه (خَرَجَت - خَرَجَ - جاءت)
3-هُوَ ............دَرسَــه ( قرأ - کَتَبَت - قَرأت)
4- هی ............. (مومنة - مومن - مسلم )
11-فعل ماضی ( کَتَبَ ) را به همراه ضمیر آن 6صیغه غایب رابنویسید 3
